کرامت نفس در تربیت کودک

بر گرفته از کتاب شریف مفتاح‏ الفلاح نوشته جناب شیخ بهایی (رحمه ‏الله)

کرامت انسانی اصلی است که در متون دینی به‌طور صریح بدان اشاره شده و بسیاری از احکام و اخلاقیات دینی بر آن استوار است. در این طرح که حلقه اول از تربیت انسانی در مراحل رشد است، بر چگونگی تربیت کودک با محوریت کرامت انسانی تکیه شده، و از این منظر بسیاری از دستورات دینی را از قبل از تولد کودک تا سنین زیر دبستان مورد بررسی قرار داده است. در دنیای امروز کتاب‌ها و مقالات و تحقیقات فراوانی پیرامون روش‌های گوناگون تربیت فعال یا غیرفعال کودک عرضه می‌شود و در این میان بخشی از آن‌ها وارد کشور می‌شود و در مجامع علمی و روانشناسی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد، اما تحقیقی مستقل که از یک‌سو کرامت انسانی را مستقیماً از قرآن و کلام اهل بیت علیهم‌السلام ارائه نماید و از سوی دیگر موارد کاربردی و عملی آن‌را در تربیت کودک روشن نماید، کمتر به آن پرداخته شده. که در این اثر سعی بر آن است که این نقص جبران شود.


  • مجموعه: کتاب و نشریات
  • نویسنده: محمد‏تقی فیاض‏ بخش
  • ناشر: انتشارات فردافر
  • تاریخ چاپ: ۱۳۸۹
  • قطع کتاب: وزیری، ۲۲۸ صفحه

محورهای مورد توجه در این کتاب:

الف: تبیین دقیق مسأله کرامت نفس در اصطلاح دینی و عزت نفس در روانشناسی نوین.

ب: خارج کردن این اصل مهم (کرامت نفس در انسان) از بحث‏های صرفا نظری به حیطه عمل.

ج: روشن کردن ابعاد تربیت فعال در خانواده با اصولی که در کرامت نفس به آن پرداخته می‏شود.

امتیازات و نکات بدیع این کتاب نسبت به آثار مشابه:

در زمینه کرامت انسانی بطور عام- و نه در حیطه کودک- تحقیقاتی در آثار استاد شهید آیت الله مطهری و نیز آیت الله جوادی آملی وجود دارد، ولی در زمینه تربیت کودک کمتر به این مهم پرداخته شده و نیز آثاری که در کشورهای غربی و آمریکا وجود دارد:

الف: کرامت انسانی از منظر دینی تعریف نمی‏شود، بلکه انسان فی حد ذاته بدون هیچ گرایشی مورد توجه قرار گرفته است.

ب: راهبردهای تربیتی که از این منظر ارائه می‏شود، با فرهنگ ملی و خصوصا دینی ما سازش ندارد.

که در این اثر هر دو مسأله مورد بررسی و کنکاش واقع شده است.

الف: در دنیای امروز نقش خانواده در زندگی کم رنگ شده و به دنبال آن نقش مادر در تربیت کودک نیز کم رنگ شده است، که در این طرح بر هر دو نکته تاکید شده و از ابعاد مختلف به نقش مادر و محیط خانواده که اولین بستر رشد کودک در زندگی خود می‏باشد اشاره شده است.

ب: معمولا اولین مراحل تربیت، با اولین روزهای تولد کودک آغاز می‏شود اما در این کتاب با استفاده از دلایل عقلی و نقلی اولین جوانه‏های تربیت را از ماه‏های بارداری مادر، آغاز می‏کند. و دستوراتی تربیتی حتی به سال‏های قبل از تولد کودک نیز کشیده می‏شود.

موضوعات فرعی که این کتاب به آن می پردازد:

الف: توضیح روح جمعی خانواده و تاثیر آن بر افراد تحت پوشش خود.

ب: تربیت محسوس و نامحسوس و تاثیر عمیق دومی نسبت به اولی در رشد کودک.

ج: مسائل فرعی فراوانی که از کرامت نفس پدر و خصوصا مادر در محیط خانواده و تربیت کودک ناشی می‏شود.

سرفصل­های کتاب به قرار زیر است:

۱. عوامل مؤثر در تربیت کودک پیش از تولد

۲. عوامل مؤثر در شکل گیری شخصیت کودک بعد از تولد

۳. تأثیر شخصیت خانواده در کرامت نفس کودک

۴. رابطه‌ی محبت و پرورش شخصیت کودک

کرامت نفس در تربیت کودک